Ngày 25/10/2017, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Đến ngày 28/3/2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư có Kết luận số 134-KL/TW về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Theo Điều 7, Luật Thanh tra năm 2025, hệ thống cơ quan thanh tra gồm: Thanh tra Chính phủ; Thanh tra tỉnh; Cơ quan thanh tra trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Thanh tra Cơ yếu; Cơ quan thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Tại Đồng Tháp, thực hiện chủ trương của Trung ương, Tỉnh ủy và UBND tỉnh, Thanh tra tỉnh được thành lập trên cơ sở hợp nhất Thanh tra tỉnh Đồng Tháp (cũ) và Thanh tra tỉnh Tiền Giang, theo Đề án số 325/ĐA-UBND ngày 27/6/2025 của UBND tỉnh. Theo đó, Ngành Thanh tra tỉnh Đồng Tháp giảm từ 397 biên chế xuống còn 201 biên chế; giảm từ 45 đầu mối xuống còn 01 đầu mối duy nhất. Đã tiếp nhận 173 công chức, bố trí vào 09 phòng (gồm Văn phòng và 08 phòng nghiệp vụ). Bộ máy mới được sắp xếp tinh gọn, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động và khẳng định vai trò của Thanh tra tỉnh là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, một trong những nội dung được quan tâm là xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chánh Thanh tra tỉnh và người tiến hành thanh tra - vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý và hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước.

Từ ngày 01/7/2025, khi Luật Thanh tra năm 2025, Luật số 88/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính) và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, có hiệu lực thi hành. Đây là cơ sở pháp lý thống nhất để xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền của Chánh thanh tra tỉnh trong xử lý vi phạm hành chính.

1. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chánh Thanh tra tỉnh, người tiến hành thanh tra

Theo quy định của pháp luật hiện hành, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chánh Thanh tỉnh, người tiến hành thanh tra được quy định cụ thể như sau:

Theo Điều 38, 39 và 40 của Luật Thanh tra năm 2025, người tiến hành thanh tra gồm: người ra quyết định thanh tra, trưởng đoàn thanh tra và thành viên đoàn thanh tra. Các chủ thể này có thẩm quyền kiến nghị xử phạt hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử phạt, không được ban hành quyết định xử phạt nếu pháp luật không quy định.

Luật số 88/2025/QH15 tại Điều 37a quy định:

“Chính phủ quy định chi tiết các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả của từng chức danh.”

Ngày 01/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 189/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Tại Điều 7 Nghị định quy định về thẩm quyền của thanh tra không bao gồm Tổng Thanh tra Chính phủ, Chánh Thanh tra tỉnh, Trưởng đoàn thanh tra hoặc Thành viên đoàn thanh tra do Thanh tra Chính phủ hoặc Thanh tra tỉnh tổ chức.

2. Xác định thẩm quyền của Chánh Thanh tra tỉnh

Theo Điều 15 Luật Thanh tra năm 2025, Thanh tra tỉnh là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, có chức năng giúp Ủy ban nhân dân quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với chức danh Chánh Thanh tra tỉnh.

Ngày 25/7/2025, Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính - Bộ Tư pháp đã ban hành Công văn số 668/KTVB&QLXLVPHC-XLHC, về việc vướng mắc liên quan đến thẩm quyền xử phạt của Chánh Thanh tra tỉnh, đã khẳng định kể từ ngày 01/7/2025 chức danh Chánh Thanh tra tỉnh không còn thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Đây là cơ sở khẳng định rõ quan điểm thống nhất trong hệ thống pháp luật hiện hành về việc Chánh Thanh tra tỉnh không còn thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính kể từ ngày 01/7/2025, mà chỉ có quyền kiến nghị, đề xuất xử lý theo quy định.

Như vậy, đến thời điểm hiện nay, trong hoạt động thanh tra, người tiến hành thanh tra chỉ có quyền kiến nghị hoặc đề xuất xử phạt, không được trực tiếp ra quyết định xử phạt. Thanh tra tỉnh thực hiện vai trò tham mưu, kiến nghị việc xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự và kịp thời.

3. Kết luận

Việc xác định rõ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo Luật Thanh tra năm 2025 và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP không chỉ bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

Thanh tra tỉnh Đồng Tháp tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan chuyên môn chủ lực giúp Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; đồng thời tuân thủ nghiêm quy định pháp luật về thẩm quyền, góp phần xây dựng ngành Thanh tra tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả trong giai đoạn mới./.

Hữu Phúc